ANG HULING PASKO NG PAMILYANG MONTEMAYOR: UMUWI AKO MATAPOS ANG LIMANG TAON, NGUNIT NADATNAN KONG TAHIMIK NANG BINURA NG ASAWA KO ANG PANGALAN KO SA BUHAY NIYA
Ako si Elias Montemayor, isang Chief Engineer sa isang malaking kumpanya ng langis sa Saudi Arabia. Sa loob ng limang taon, ginugol ko ang bawat araw at gabi sa pagpapakapagod. Wala akong inisip kundi ang kumita ng malaki upang mabigyan ng marangyang buhay ang asawa kong si Clara at ang nag-iisa naming anak na si Lucas.
Inakala ko na ang pagpapadala ng daan-daang libong piso buwan-buwan ang sukatan ng pagiging isang mabuting haligi ng tahanan. Dahil sa kagustuhan kong makaipon, limang Pasko akong hindi umuwi. Limang kaarawan ni Lucas ang pinalampas ko. Limang anibersaryo namin ni Clara ang tinumbasan ko lamang ng mga mamahaling bag at alahas na ipinapadala ko via courier.
Ngayong taon, nagpasya akong gulatin sila. Nag-resign ako sa trabaho. Bitbit ang aking mga ipon at isang malaking balikbayan box na puno ng mga regalo, umuwi ako sa Pilipinas eksaktong bisperas ng Pasko. Inisip ko ang mainit na yakap ni Clara at ang masayang sigaw ni Lucas. Inisip kong buo na ulit kami.
Ngunit ang Paskong iyon ang magiging huli para sa Pamilya Montemayor.
ANG NAGBAGONG TARANGKAHAN
Alas-siyete ng gabi nang huminto ang sinasakyan kong taxi sa tapat ng aming malaking bahay sa Quezon City. Maliwanag ang paligid, puno ng mga Christmas lights, at rinig ko ang mahinang tugtog ng mga pamaskong awitin mula sa loob.
Nakangiti akong bumaba ng sasakyan. Ngunit nang mapatingin ako sa aming malaking bakal na gate, unti-unting nawala ang ngiti sa aking mga labi.
Dati, may isang malaking tanso doon na nakaukit ang salitang: “MONTEMAYOR RESIDENCE”. Ako mismo ang nagpakabit noon bago ako umalis ng bansa. Ngunit ngayon, wala na ang tansong iyon. Pinalitan ito ng isang simple at modernong karatula na ang nakasulat ay: “C. ALCANTARA & LUCAS”.
Alcantara. Apelyido iyon ni Clara noong dalaga pa siya.
Kumaba ang dibdib ko. Kinuha ko ang susi ng gate mula sa aking bulsa, ang susing limang taon kong itinago. Ipinasok ko ito sa padlock, ngunit hindi ito umikot. Pinalitan na ang mga kandado.
Nanginginig ang aking mga kamay na pinindot ang doorbell.
Ilang sandali pa, bumukas ang pinto ng bahay. Lumabas ang isang babaeng nakasuot ng simpleng puting bestida. Si Clara. Mas lalo siyang gumanda, ngunit may kakaibang lamig sa kanyang tindig. Nang makita niya ako sa labas ng gate, hindi siya sumigaw sa tuwa. Hindi siya tumakbo papalapit. Huminto siya, tinitigan ako nang may gulat, ngunit agad itong napalitan ng isang blangko at kalmadong ekspresyon.
Binuksan niya ang maliit na pinto ng gate.
“Elias,” mahina at pormal niyang bati. Tila ba isa lamang akong lumang kakilala na napadaan. “Anong ginagawa mo rito? Wala kang pasabi.”
“Clara… mahal ko,” nangingilid ang luhang sagot ko, pilit siyang niyayakap. Ngunit umatras siya. “Umuwi na ako, Clara. Dito na ako. Hindi na ako aalis.”
Hindi siya sumagot. Binuksan niya nang tuluyan ang gate at pinatuloy ako.
ANG MGA NAWAWALANG ALAALA
Pagpasok ko sa aming sala, lalo akong nanlamig. Ang bahay na ipinundar ko ay napakaganda, napakalinis, at handang-handa para sa Noche Buena. Ngunit may isang napakalaking bagay na nawawala.
Ako.
Tumingin ako sa malaking pader kung saan dati ay nakasabit ang aming malaking wedding portrait. Wala na ito. Ang nakasabit doon ngayon ay isang napakagandang painting. Tiningnan ko ang mga picture frames sa ibabaw ng piano at cabinets. May litrato si Clara na nagtatapos ng kanyang Master’s degree. May litrato si Lucas na may suot na medalya. May litrato nilang mag-ina sa beach, sa mga birthday parties, sa mga nakaraang Pasko.
Ngunit sa daan-daang litrato sa loob ng bahay na iyon, wala ni isa ang may mukha ko. Kahit ang mga lumang litrato namin noong bata pa si Lucas ay na-crop o pinalitan. Binura ang presensya ko sa mismong bahay na ipinapatayo ko.
“Nasaan ang mga gamit ko, Clara?” nanginginig kong tanong. Tiningnan ko siya, nag-aagaw ang galit at matinding takot sa aking dibdib. “Bakit pinalitan mo ang pangalan sa gate? Bakit wala ang mukha ko sa sarili kong bahay?!”
Huminga nang malalim si Clara. Walang galit sa kanyang mga mata, kundi isang malamig na pagtanggap na mas masakit pa sa anumang sampal.
“Wala na ang mga gamit mo, Elias. Tatlong taon na,” tahimik niyang sagot. Naglakad siya patungo sa isang drawer at may kinuha roong isang brown envelope. Inilapag niya ito sa ibabaw ng mesa.
“Ano ‘yan?”
“Mga dokumento. Annulment papers natin,” direktang sagot niya. “Isang taon na itong pinal. Legal na tayong hiwalay, Elias. Naipadala ko ang mga kopya sa kumpanya mo noon, pero malamang ay hindi mo pinansin dahil masyado kang abala sa trabaho mo.”
Parang gumuho ang kisame at bumagsak sa aking ulo. “Hiwalay?! Paano?! Hindi ako pumayag! Nagtrabaho ako para sa inyo, Clara! Pinadadalhan ko kayo ng pera buwan-buwan!”
“Oo, nagpadala ka ng pera. Pero iyon lang ang ginawa mo,” kalmado ngunit madiin niyang sagot. “Naalala mo ba noong na-dengue si Lucas at nag-aagaw-buhay siya sa ospital? Tinawagan kita. Anong sabi mo? May meeting ka. Naalala mo ba noong namatay ang nanay ko? Sabi mo hindi ka makakauwi dahil sayang ang bonus mo. Elias, hindi namin kailangan ng ATM machine. Asawa at ama ang kailangan namin.”
Lumapit siya nang kaunti, ang kanyang mga mata ay nagpapakita ng pinagdaanang sugat na ngayon ay naghilom na.
“Noong unang dalawang taon, umiiyak ako gabi-gabi. Hinihintay kita. Hinihintay ni Lucas ang Papa niya. Pero napagod na kami. Napagod akong maghintay sa isang anino. Kaya pinili kong mabuhay. Ibinalik ko ang lahat ng perang ipinadala mo sa huling dalawang taon sa bank account mo. Hindi namin kailangan ang yaman mo, Elias. Binura ko ang pangalan mo sa buhay namin para hindi na kami masaktan sa araw-araw na paghihintay sa taong hindi naman kami ang prayoridad.”
ANG PINAKAMASAKIT NA KATAPUSAN
Bago pa ako makasagot at magmakaawa, narinig ko ang pagbaba ng isang bata mula sa hagdan. Si Lucas.
Dati ko siyang iniwan na pitong taong gulang lamang; ngayon, isa na siyang binatilyo. Kamukhang-kamukha ko siya. Nang makita ko ang anak ko, umapaw ang luha sa aking mga mata. Tumakbo ako palapit sa kanya at lumuhod.
“Lucas! Anak! Si Papa ito! Umuwi na si Papa!” umiiyak kong sigaw, sinusubukang abutin ang mga kamay niya.
Ngunit umatras si Lucas. Tiningnan niya ako nang may kalituhan at takot. Sumiksik siya sa likod ng kanyang ina.
“Sino po siya, Ma?” tanong ng sarili kong anak. Ang kanyang boses ay walang pahiwatig ng pagkilala. Para siyang nakatingin sa isang estranghero na biglang pumasok sa kanilang bahay.
Ang tanong na iyon ay parang isang patalim na direktang itinarak sa aking puso. Hindi niya ako kilala. Ang limang taong pagkawala ko ay tuluyang bumura sa akin sa alaala ng aking nag-iisang anak.
Yinakap ni Clara si Lucas at tiningnan ako. “Umalis ka na, Elias. Pasko ngayon. Huwag mo nang sirain ang kapayapaan na matagal naming pinaghirapang buuin nang wala ka. Bumalik ka na sa buhay na mas pinili mo.”
Wala akong nagawa. Umiiyak akong naglakad palabas ng bahay. Bawat hakbang ko palabas ng pinto ay kasing-bigat ng daigdig. Binitbit ko ang aking balikbayan box at lumabas ng gate, pabalik sa malamig at madilim na kalsada.
Tumayo ako sa labas ng tarangkahan at pinanood ang bahay mula sa malayo. Nakita ko ang anino nina Clara at Lucas sa bintana, masayang nag-uusap at nagtatawanan habang nag-aayos ng pagkain sa mesa. Buo sila. Masaya sila. Ngunit wala ako sa kwentong iyon.
Nang gabing iyon, hawak ang milyon-milyon sa aking bank account, napagtanto ko ang pinakamasakit na aral ng buhay ko: Sa paghahabol ko sa kayamanan upang mabigyan sila ng perpektong buhay, hindi ko namalayan na ipinagpalit ko na pala ang kaisa-isang tahanan na nagbigay ng kahulugan sa aking pagkatao. Ang pamilya Montemayor ay patuloy na mabubuhay nang masaya, ngunit tahimik na nila akong ibinaon sa nakaraan.
